Το ΑΓΝΟ ΓΥΜΝΟ

693 Views
Το ΑΓΝΟ ΓΥΜΝΟ Το ΑΓΝΟ ΓΥΜΝΟ

Το ΑΓΝΟ ΓΥΜΝΟ

Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες μελέτες, ο άνθρωπος άρχισε να ντύνεται συστηματικά πριν από περίπου 72.000 χρόνια. Στην τέχνη, όμως, έδειξε πάντα μια σαφή προτίμηση στο να αναπαριστά τον εαυτό του γυμνό.

Υπάρχει μόνο μία εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα: Οι Κινέζοι! Κατά τα άλλα, η καλλιτεχνική απεικόνιση του γυμνού ανθρώπινου σώματος κατέχει εξέχουσα θέση σε όλους τους πολιτισμούς –ειδικά στον δυτικό. Ενα κλειδί στην εξήγηση του φαινομένου είναι η (εμφυτευμένη) πίστη μας ότι ο Αδάμ και η Εύα, όσο ήταν αγνοί, απολάμβαναν την παραδείσια γαλήνη τους γυμνοί. Η γνώση και η ενοχή, η αγωνία και τα πάθη της φθαρτής μας πια φύσης ήρθαν μετά· μαζί με την ένδυση.

Ως εκ τούτου, κάθε αναπαράσταση του γυμνού σώματος από την τέχνη έχει την πρόθεση να περιέχει και μια αναφορά στην ψυχική αγνότητα –όπως την αντιλαμβάνεται η κάθε εποχή και ως συστατικό του εκάστοτε αισθητικού ιδεώδους τουλάχιστον. Ομως, με αυτόν τον τρόπο, χάρη στο έργο τέχνης, η αγνότητα συνδέεται με τρία στοιχεία, που θεωρητικά εναντιώνονται στην κοινή ηθική επειδή πηγάζουν από τον αντίποδά της. Αυτά ενεργοποιούνται αυτόματα (και σχεδόν σε κάθε άνθρωπο) ενώπιον της εικόνας ενός γυμνού σώματος και είναι τα ακόλουθα: Εκείνη η έξαψη του ενδιαφέροντος, το ξαφνικό κέντρισμα του ενστίκτου που διαφεντεύει τη λίμπιντο και η ευχάριστη ταραχή του πνεύματος όταν προστάζει τη φαντασίωση να καλπάσει. Eνοχή και αγωνία καταπραΰνονται προς στιγμήν και έτσι εξηγείται η βαθιά συγκίνηση που μας χαρίζει το γυμνό στην τέχνη. Αν το έργο δεν περιλαμβάνει αναφορά στην αγνότητα, τότε –κατά παράδοση– ανήκει στο φάσμα της πορνογραφίας.

Αν, πάλι, δεν ωθεί στις άλλες εγρηγόρσεις, είναι κακή τέχνη. Αν, όμως, συμβαίνουν και τα δύο και παρ’ όλ’ αυτά το έργο σκανδαλίζει, τότε μάλλον φταίει ο θεατής (λόγω της ελλιπούς πίστης του στην αγνότητα).

Η πραγματική ιστορία του γυμνού ως αντικειμένου σπουδής και μελέτης με στόχο την αναζήτηση του αισθητικού ιδεώδους ξεκινά μόλις τον 6ο και 5ο αι. π.Χ., στην αρχαία Ελλάδα. Μέσω του αντρικού γυμνού σώματος, οι γλύπτες θέλουν να συλλάβουν τη θεϊκή υπόσταση. Τα έργα τους αγγίζουν μια συγκλονιστική τελειότητα, σπανιότατη όμως στην πραγματική ζωή επειδή προέκυπτε από αυστηρά μαθηματικά (βλ. γεωμετρικά) μοντέλα, τους κανόνες υπολογισμού των ιδανικών αναλογιών του ανθρώπινου σώματος. Με την Αναγέννηση, οι καλλιτέχνες επανέρχονται στους αρχαίους Κανόνες, για να τους τροποποιήσουν τελικά με σκοπό να αποδώσουν την ιδανική ομορφιά ως κάτι πιο πιθανό να υπάρχει πραγματικά. Αργότερα, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από τις ιδανικές αναλογίες του σώματος στην απόδοση του δυναμισμού της σάρκας. Το χρώμα, οι όγκοι και η ρώμη της εκφράζουν τα πάθη της ψυχής και την πίστη στην ισχύ των απόλυτων εξουσιών. Μέχρι που καταφθάνει ο ακαδημαϊσμός του 19ου αι., για να μεταφέρει τα γυμνά αλλού: Στη «λάγνα» Ανατολή. Με το πρόσχημα ότι «το κακό συμβαίνει μακριά από μας», τα γυμνά αφήνουν να διαφανεί ότι ο αισθησιασμός μπορεί να είναι γαλήνιος και ότι οι τέρψεις της σάρκας έχουν δικαίωμα να επαναστατούν κατά της ενοχής –κάτι ανήκουστο μέχρι τότε.

Προς το τέλος του ίδιου αιώνα, οι απεικονίσεις του γυμνού απελευθερώθηκαν από τη γεωμετρία της μορφής του ανθρώπινου σώματος και γεννήθηκε η μοντέρνα αντίληψή του, που επικεντρωνόταν κυρίως στο να δημιουργεί αντικατοπτρισμούς της υπαρξιακής αγωνίας του ανθρώπου. Προοδευτικά, μέσα στον 20ό αι., το γυμνό εκθρονίστηκε από την πρωτοκαθεδρία που κατείχε άλλοτε στην τέχνη και μάλλον δεν θα επανέλθει ως μέσο αναζήτησης της ιδανικής ομορφιάς (παρά το ότι αυτή μας απασχολεί πολύ, όπως φαίνεται από τις πολλές καθημερινές μας σχετικές κρίσεις και επικρίσεις π.χ. «αυτός δεν έχει λαιμό» ή «εκείνη έχει κοντά πόδια», κ.λπ.).
Εχουμε, όμως, καλομάθει και εξακολουθούμε να απαιτούμε πάντα από την τέχνη να μας παραδίδει αυτό που για αιώνες πρόβαλλε μέσα από το γυμνό: Την αγνή ψυχή γυμνή.

Ανω: Οδαλίσκες στο Χαμάμ του Ιγκρέ
  • Προκλητική δαγκεροτυπία του ΜουλένΠροκλητική δαγκεροτυπία του Μουλέν
  • Η Γυναίκα με τον Παπαγάλο του Κουρμπέ Η Γυναίκα με τον Παπαγάλο του Κουρμπέ
  • Les Poseuses του ΣεράLes Poseuses του Σερά
  • Ολίγος μοντερνισμός από τον ΜοντιλιάνιΟλίγος μοντερνισμός από τον Μοντιλιάνι
  • ...και το Καθιστό Γυμνό του...και το Καθιστό Γυμνό του

Κείμενο: Γιάννης Κωσταντινίδης - Πηγή: Hommmagazzine.gr


Φωτογραφικό υλικό






Αρθρογραφος

kulturosupa.gr
kulturosupa.gr

Γραψε το σχολιο σου

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Υπογραμμίζονται τα υποχρεωτικά πεδία *

Γραψε το σχολιο σου στο Facebook

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

τελευταιες αναρτησεις
In Tempo με τον Νίκο Χρηστίδη: «Μας μένει μόνο η ελπίδα, στην οποία έχουμε επενδύσει τη μισή μας ζωή».
In Tempo με τον Νίκο Χρηστίδη: «Μας μένει μόνο η ελπίδα, στην οποία έχουμε επενδύσει τη μισή μας ζωή».
με 0 Σχόλια 338 Views

Παρά τις δυσκολίες της εποχής, συνεχίζει να ελπίζει και να παραμένει πιστός στη μεγάλη του αγάπη, που δεν είναι άλλη από την τραγουδοποιία και τις ενορχηστρώσεις. Με μεγάλη χαρά αυτόν τον μήνα φιλοξενούμε στο InTempo τον Νίκο Χρηστίδη, έναν εξαίρετο μουσικό-τραγουδοποιό της πόλης. Συνέντευξη στη Βένια Αδαμάκου για την Κουλτουρόσουπα.

Περισσότερα ...

Web Radio

ΘΕΑΤΡΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη θεατρομανία
ΣΙΝΕΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Σινεμανία
ΜΟΥΣΙΚΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Μουσικόμανία
ΤΕΧΝΗ - ΒΙΒΛΙΟ

Περισσότερα Τέχνη Βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Περισσότερη Θεσσαλονίκη


Περισσότερα Της «K» το κάγκελο

Περισσότερη Παράξενη ζωή