«Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι» - Τζωρτζ Στάινερ: Διαβάσαμε & Σχολιάζουμε.

911 Views
«Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι» - Τζωρτζ Στάινερ: Διαβάσαμε & Σχολιάζουμε. «Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι» - Τζωρτζ Στάινερ: Διαβάσαμε & Σχολιάζουμε.

 «Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι» - Τζωρτζ Στάινερ: Διαβάσαμε & Σχολιάζουμε

O Τζορτζ Στάινερ δημοσίευσε το 1959 ένα δοκίμιο με τίτλο «Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι: Ένα δοκίμιο Παλαιάς Κριτικής». Ο Στάινερ είναι ένας από τους γνωστότερους κριτικούς λογοτεχνίας. Όμως όπως γράφει στην πρώτη σελίδα του βιβλίου του «Η λογοτεχνική κριτική πρέπει να γεννιέται μέσα από μια υποχρέωση που τη δημιουργεί η αγάπη».  Ο Στάινερ, λοιπόν, γράφει από αγάπη γι' αυτούς τους δύο μεγάλους Ρώσους μυθιστοριογράφους. Πέραν όμως από την ενδελεχή μελέτη κι αντιπαραβολή των έργων των δύο μυθιστοριογράφων, περιγράφει αναλυτικά και την ιστορία της ευρωπαϊκής κι αμερικανικής λογοτεχνίας της τότε εποχής.
 
«Επιτρέψτε μου λοιπόν να διακηρύξω την απαρασάλευτη πεποίθησή μου πως ο Τολστόι και ο Ντοστογιέφσκι είναι οι πρώτοι μεταξύ των μυθιστοριογράφων» (σελ. 29). Με βάση τη διατύπωση αυτή, ο Στάινερ συγκρίνει το έργο του Τολστόι με του Ομήρου, ενώ αυτό του Ντοστογιέφσκι το αντιπαραβάλλει με εκείνο του Σαίξπηρ. Για τον Στάινερ ο Τολστόι είναι «επικός, καθώς κλείνει συνειδητά προς τον Όμηρο. Μετά τον Σαίξπηρ, ο Ντοστογιέφσκι είναι ο σημαντικότερος δραματουργός» (σ. 15).
 
Ο Τολστόι, μέσω της γραφής του, αγγίζει το «πραγματικό» του κόσμου ενώ ο Ντοστογιέφσκι καταδύεται στα άδυτα του ανθρώπινου μυαλού και συνυπάρχει με τον ανθρώπινο πόνο. Οι ήρωες και των δύο συγγραφέων είναι πλάσματα τυραννισμένα, με ηθικά διλήμματα- όμως οι ήρωες του Ντοστογιέφσκι φτάνουν στα όρια της τρέλας. Η γνώση των συναισθηματικών υπογείων και των ψυχικών τελμάτων, που βιώνουν οι ήρωές του, ίσως, είναι η γοητεία της γραφής του Ντοστογιέφσκι. Ο Τολστόι προτιμά το φως και την αλήθεια στη γραφή του. Δεν ταυτίζεται με το δράμα των ηρώων του – ζει ξέχωρα μέσα στο χρόνο από εκείνους. Ο Ντοστογιέφσκι όμως γράφει σα να γνωρίζει καλά αυτούς τους ανθρώπους. Πιθανώς επειδή κι ο ίδιος έζησε ξεκομμένος από το κοινωνικό γίγνεσθαι, σαν απόκληρος. Η μεγαλύτερη όμως αντίθεση στο έργο των δύο αυτών συγγραφέων εντοπίζεται στην αντίληψη περί Θεού. Εκ διαμέτρου αντίθετες πεποιθήσεις πρεσβεύουν, που η καθεμιά όμως έχει τη δική τα αλήθεια κι ομορφιά. Ο Τολστόι πιστεύει στο χριστιανικό δόγμα, στο αυστηρό πλαίσιο όμως της αλήθειας και της δικαιοσύνης. Ο Ντοστογιέφσκι από την άλλη έχει εμμονική πίστη στα όσα πρεσβεύει η Εκκλησία. Θεωρεί πως  μόνη απάντηση στο αδιέξοδο της ζωής είναι η πίστη. Άλλωστε και στους «Αδελφούς Καραμαζόφ» σκιαγραφεί τον έναν εκ των τριών αδερφών ως ένα βαθιά θρησκευόμενο πλάσμα, που εφαρμόζει τη διακήρυξη «αγαπάτε αλλήλους» ελπίζοντας στη λύτρωση της ψυχής του. Ο Ντοστογιέφσκι,δηλαδή, θεολογεί πατερικά: η σωτηρία του ανθρώπου δεν μπορεί να προέλθει από τον ίδιο τον άνθρωπο, αλλά μόνον από τον Θεό.
 
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης καθίσταται σαφές το δίπολο «έπος-τραγωδία». Από τη μία ο Τολστόι, ο οποίος ακόμη και στην πιο απλή περιγραφή καταφέρνει να προσδώσει μια μεγαλόπνοη νότα, πόσο μάλλον όταν περιγράφει πεδία μαχών («Πόλεμος κι ειρήνη») κι από την άλλη ο Ντοστογιέφσκι ο ανατόμος του ανθρώπινου μυαλού. Καταφέρνει να περιγράψει με απόλυτη ακρίβεια κάθε σκέψη, κάθε συλλογισμό του ήρωα. Χτίζει αριστοτεχνικά τους χαρακτήρες του, βάζοντας τους πάντα να βρίσκονται μπροστά σε ηθικά διλήμματα. Οι ήρωες του Ντοστογιέφσκι καλούνται συνεχώς να επιλέξουν ανάμεσα στο καλό και το κακό. Γι’ αυτό και δεν είναι ποτέ εξ’ ολοκλήρου καλοί ή κακοί. Ο σκοτεινός κόσμος της πόλης που τους περιβάλλει ίσως να μην αφήνει χαραμάδες στην ψυχή τους για να μπει το φως της καλοσύνης. Αντίθετα ο Τολστόι, λάτρης της φύσης, δημιουργεί εντυπωσιακές εικόνες και μέσα σε αυτό το πλαίσιο τοποθετεί τους ήρωές του. Στην «Άννα Καρένινα» η ομώνυμη ηρωίδα ζει στην πόλη, εξ ‘ου και τα ηθικά διλήμματα που καλείται ν’ αντιμετωπίσει, ενώ ο Λέβιν, που η ζωή του αποτελεί ουσιαστικά παράλληλη ιστορία με αυτή της ηρωίδας, ζει στη φύση και μοιάζει να βρίσκεται πιο κοντά στην εύρεση της αλήθειας.
;
Ο Στάινερ διαβάζει αντιστικτικά τα σημαντικότερα έργα των δύο Ρώσων συγγραφέων και εξετάζει συστηματικά το ιστορικό, ιδεολογικό και λογοτεχνικό τους πλαίσιο. Προσφέρει μια ολοκληρωμένη άποψη στον αναγνώστη απέναντι στα έργα των δύο μεγάλων Ρώσων δημιουργών, λαμβάνοντας υπ’ όψη του τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες μέσα στις οποίες έζησαν κι έγραψαν οι άνθρωποι αυτοί. Γι’ αυτό το συγκεκριμένο δοκίμιο ανήκει στα κορυφαία του είδους. Βέβαια εξαιρετική είναι κι η μετάφραση του Κώστα Σπαθαράκη σε άψογα ελληνικά. Εύγε!
 
Ένα δύσκολο βιβλίο, που όμως αξίζει τον κόπο.

Εν τέλει:

4 στα 5
 

«Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι» - Τζωρτζ Στάινερ

Μετάφραση: Κώστας Σπαθαράκης
Εκδόσεις Αντίποδες 

Φωτογραφικό υλικό





Γραψε το σχολιο σου

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Υπογραμμίζονται τα υποχρεωτικά πεδία *

Γραψε το σχολιο σου στο Facebook

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

τελευταιες αναρτησεις
«Περσέας και Ανδρομέδα»: Η πιο παραμυθένια ιστορία της μυθολογίας ταξιδεύει σ' όλη την Ελλάδα από την Κάρμεν Ρουγγέρη
«Περσέας και Ανδρομέδα»: Η πιο παραμυθένια ιστορία της μυθολογίας ταξιδεύει σ' όλη την Ελλάδα από την Κάρμεν Ρουγγέρη
με 0 Σχόλια 1423 Views
«Περσέας και Ανδρομέδα»:  Η πιο παραμυθένια ιστορία της Μυθολογίας μας ταξιδεύει σ' όλη την Ελλάδα από την παιδική σκηνή της Κάρμεν Ρουγγέρη
Περισσότερα ...

ΘΕΑΤΡΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη θεατρομανία
ΣΙΝΕΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Σινεμανία
ΜΟΥΣΙΚΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Μουσικόμανία
ΤΕΧΝΗ - ΒΙΒΛΙΟ

Περισσότερα Τέχνη Βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Περισσότερη Θεσσαλονίκη

Περισσότερα Της «K» το κάγκελο

Περισσότερη Παράξενη ζωή