Κομανέτσι: Η μικρή κομμουνίστρια που δε χαμογελούσε ποτέ

884 Views
Κομανέτσι: Η μικρή κομμουνίστρια που δε χαμογελούσε ποτέ Κομανέτσι: Η μικρή κομμουνίστρια που δε χαμογελούσε ποτέ

 


Η Λόλα Λαφόν γράφει μια ιστορία πέρα από το ντοκουμέντο της ζωή της Νάντιας Κομανέτσι. Αναπαριστά όχι μόνο το χρονικό της πορείας της αλλά και συμπληρώνει τις σιωπές της ιστορίας. Η συγγραφέας κάνει πολλές υποθέσεις για έναν κόσμο που χάθηκε οριστικά. Η ονειρική μυθοπλασία της κάνει τον αναγνώστη να επανέρχεται διψασμένα σε μια ιστορία που όσες λεπτομέρειες και αν μάθεις μένεις πάντα κατάπληκτος για τις συνθήκες και το υπόβαθρο. Η ηρωίδα της είναι εν ζωή, ευτυχισμένη και ζει στον κανδά. Η Λαφόν την ακολουθεί από το 1969 μέχρι το 1990. Και αφήνει στον αναγνώστη το περιθώριο να αισθανθεί το φόβο τη μικρής αθλήτριας, την αίσθηση της επιτυχίας αλλά και τη διαρκή της αγωνία μπροστά σε ένα μέλλον λίγο αβέβαιο και τρομακτικό. 

Η πρώτη που «κάηκε» στους Ολυμπιακούς του Μόντρεαλ το 1976 ήταν η εταιρεία Longinesπου είχε αναλάβει τα χρονόμετρα, τα ρολόγια και τους φωτεινούς πίνακες επιδόσεων ων αθλητών. Εκείνη την ημέρα, μετά το αγώνισμα στη δοκό που έκανε η μικρή Ρουμάνα Νάντια Κομανέτσι το ηλεκτρονικό ρολόι έδειξε 1.0.0 και πολλοί ακόμα και ή ίδια δε κατάλαβαν ότι αυτό σήμαινε Δέκα. Ο ένας έριχνε την ευθύνη στον άλλο, μπροστά τους είχε συντελεστεί ένα θαύμα για το οποίο ήταν απροετοίμαστοι. Απλώς δεν υπήρχε περίπτωση μια αθλήτρια ή ένας αθλητής της ενόργανης να κάνει το τέλειο δεκάρι, αυτό δεν το είχαν προβλέψει. Και οπι επόμενε που την πλήρωσαν ήταν οι κοπέλες της Ρώσικης αποστολής. Που τριγυρνούσαν χλωμές στα αποδυτήρια γιατί μια μικρή από τη Ρουμανία τις είχε διαλύσει.

ΜΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΛΟΛΙΤΑ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΗΣ
« Η τελειότητα ΥΠΑΡΧΕΙ». Αν ψάχνετε για μια λέξη που να μπορεί να περιγράψει κάτι που είδατε και που είναι τόσο ωραίο ώστε εν υπάρχουν λόγια γιαυτό, πείτε ότι ήταν «Ναντιακό», συμβουλέυει ένας δημοσιογράφος από το Κεμπέκ. Και οι κριτές αναγκάζονται να ζητήσουν από τον Μπέλα (Καρόλι-προπονητή της Κομανέτσι) να τους εξηγήσει τι ήταν αυτό, αλήθεια, που έκανε η Νάντια, γιατί δεν προλαβαν να το δουν». Όταν εμφανίστηκε η Κομανέτσι όλοι μιλούν για μια «Ολυμπιακή Λολίτα που ζυγίζει μετά βίας σαράντα κιλά, μια δεκατετράχρονη μαθήτρια με σιλουέτα νεαρού αγοριού, να κάμπτεται σαν λάστιχο όπως θέλει». Οι συγκρίσεις με το κορίτσι που δε χαμογελά είναι συντριπτικές για τις αθλήτριες της ενόργανης. Ξαφνικά όλες γίνονται πιο «λάθος» σαν παραμορφώσεις ενός ιδεώδους. Όλες φαίνονται πιο γυναίκες, πιο φθαρμένες, τα κορμάκια τους μοιάζουν υπερβολικά στενά και μικρά, τα στήθη τους συμπιέζονται, μπροστά στο ρουμάνικο νυμφίδιο μοιάζουν θηριώδεις. Με την Κομανέτσι πρέπει να εφευρεθεί ένα νέο λεξιλόγιο. 

Στην πρώτη της συνέντευξη τύπου κρατά σφιχτά μια κούκλα που της μοιάζει. Ποιο είναι αυτό το κορίτσι τελικά; Τρώει σοκολάτα, της αρέσει η μονόπολη, λέει κάποιες λέξεις στα γαλλικά; Της ζητούν να χαμογελάσει, δεν το κάνει. Είναι ένα κομμουνιστικό ρομπότ σαράντα κιλών. Είναι παιδικό αυτό το θαμπό αυστηρό προσωπάκι; Είναι παιδική αυτή η ψυχραιμία που αφού κάνει το πρόγραμμά της και μετά, αφού τσεκάρει τη βαθμολογία της, φοράει αμέσως τη φόρμα της και αποχωρεί, σαν σωστή δημόσια υπάλληλος; Οι δημοσιογράφοι περιγράφουν ένα κοριτσάκι-φάντασμα με τα χέρια γεμάτα ταλκ, το κάτασπρο από την κούραση πρόσωπο. 

Όλοι συζητούν για το κορίτσι νεράιδα που μεταμόρφωσε μέσα στο Ολυμπιακό χωριό. «Που έσωσε του κουρασμένους ξεχειλωμένους από νούμερα αγώνες τους: 9.250 αθλητές, μαζί με 3.235 συνοδούς, πάνω από 8.000 δημοσιογράφους και 16.000 στρατιώτες που σκοπό έχουν να προλάβουν οποιαδήποτε τρομοκρατική επίθεση από τους Μπάαντερ-Μάινχοφ, τον Κάρλος, τους Γιαπωνέζους καμικάζι, τον ΙΡΑ, τους Παλαιστίνιους ή ακόμα, ίσως, τους αυτονομιστές του Κεμπέκ.

 

ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΣΑΡΑΝΤΑ ΚΙΛΑ ΠΟΥ ΖΗΛΕΥΕ ΤΑ ΓΛΥΚΑ
Η Κομανέτσι μιλά διαρκώς με την Λαφόν που της στέλνει τα κεφάλαια του βιβλίου. Προς τιμήν της, η Ρουμάνα πρώην αθλήτρια και μόνιμη κάτοικος ΗΠΑ -στις οποίες αυτομόλησε με περιπετειώδη τρόπο το 1989- υπερασπίζεται το καθεστώς της προπόνησής της. 

«Οι Ρουμάνοι πουλούσαν τον κομμουνισμό», λέει. «Αντίθετα, οι Γάλλοι και οι Αμερικανοί αθλητές, σήμερα, δεν εκπροσωπούν κανένα σύστημα, έτσι δεν είναι; Καμία μάρκα!» Όταν η αποστολή των Ρουμάνων φτάνει στο Μόντρεαλ το 1976 η ομάδα των μικρών αθλητριών παραληρεί μπροστά σε προϊόντα που βλέπουν για πρώτη φορά. Φυστικοβούτυρο, τυρί σε κόκκους όπως αποκαλούν το cottagecheese, πίτσες, κορν φλέικς. Πεινάνε; Προφανώς. Πεινάνε γιατί η δίαιτα ας πούμε της Κομανέτσι έχει εκατό γραμμάρια κρέας, τρία γιαούρτια, τρία φρούτα. Οι Δυτικοί μασάνε συνεχώς κάτι, τσίχλες, καραμέλες σνακς. Τα κορίτσια μαζεύουν τις ατομικές μαρμελάδες και τα σαμπουάν μιας χρήσης και τα βάζουν στις βαλίτσες τους. Οι υπεύθυνοι της αποστολής είναι ανίσχυροι απέναντι στους 628 χορηγούς των αγώνων. Το βαλς της Δύσης τους παρασύρει όλους στο ρυθμό του. 

Συνειδητοποιείτε τον αντίκτυπο που είχατε το 1976; Ρωτά η συγγραφέας την Κομανέτσι. «Όχι δεν ξέρω, ακόμα αναρωτιέμαι» απαντά η Νάντια σαν υπνοβάτης της πιο βαθιάς παιδικής της ηλικίας. 

Η εποχή μιας παράλογης δόξας αρχίζει. Η Νάντια είναι πρωτοσέλιδο σε όλες τις εφημερίδες του κόσμου. Τυπώνονται εκατοντάδες χιλιάδες κάρτες με το πρόσωπό της, ενώ στο Ονέστι, στο σπίτι της φτάνουν περισσότερα από 60.000 γράμματα. Όλοι δεν έχουν παρά ένα πόθο: να γνωρίσουν αυτή τη μικρή αθλήτρια φαινόμενο: από τον Χουσείν της Ιορδανίας μέχρι τον Τζίμι Κάρτερ, τον Ζισκάρ Ντ΄Εστέν. Ποζάρει με τον Τσαουσέσκου. Λέγεται ότι ο Νίκου, ο γιος του δικτάτορα όχι μόνο τη θαύμαζε, αλλά την έκανε ερωμένη του. Και τη βασάνιζε. 

«Ας προσπαθήσουμε να μη φτιάξουμε με τη ζωή μου και με τα χρόνια εκείνα, μια αφελή, κακιά και απλοϊκή ταινία», λέει σήμερα η Κομανέτσι δηλώνοντας ότι σιχαίνεται τα στερεότυπα με τα οποία περιγράφεται η χώρα της εκείνες τις δεκαετίες. 


ΜΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ
Από τότε που είδαν την Κομανέτσι οι αθλητικές ομοσπονδίες ζητούν όλο και πιο παράτολμες ασκήσεις που μοιάζουν σχεδόν με ακροβατικά. Το ρουμάνικο καθεστώς την μεταφέρει στο Βουκουρέστι της αλλάζει προπονητή, αφού ο Ούγγρος Καρόλι δεν τους κάνει πια, πρέπει να της βρουν έναν άλλο σύντροφο-κόουτς. Ο οποίος είναι η αλήθεια δεν παρακολουθεί τι τρώει, την αφήνει να κοιμάται όσο θέλει. Κάτι δεν πάει καλά. Τσαντισμένη από την κατάσταση αγοράζει ένα μπουκάλι χλωρίνη. Ο προπονητής της χρόνια αργότερα λέει ότι δεν πρόκειται για απόπειρα αυτοκτονίας αλλά για χειρονομία αντίδρασης. Η ίδια λέει ότι ήπιε κατά λάθος σαμπουάν, μάλλον ήταν μια κίνηση για να τραβήξει την προσοχή αφού για οκτώ μήνες ήταν χωρίς προπονήσεις. Καταφέρνει και παίρνει τον Καρόλι πίσω σαν προπονητή της. εκείνος την αποκαλεί τέρας γιατί έχει πάρει κιλά. Και η ίδια στο ημερολόγιό της αποκαλεί τον εαυτό της τέρας. Οι γονείς της έχουν χωρίσει επιστρέφει στο σπίτι και στις προπονήσεις της. Υπάρχουν μόνο δυο πράγματα: πείνα και πόνος. Πείνα και ημικρανίες που σε κάνουν να ξεχνάς τον πόνο. Μια εβδομάδα πριν τους παγκόσμιους του Στρασβούργου όλα είναι εναντίον της. «Μπορούμε να στείλουμε έναν άνθρωπο στο φεγγάρι αλλά είμαστε ανίκανοι να κάνουμε ένα μικρό κοριτσάκι να ελιχθεί πάνω στη δοκό» γράφουν οι Λος Άντζελες Τάιμς. Η Νάντια έχει ψηλώσει έχει παχύνει είναι μια κανονική έφηβος όχι το κορίτσι των σαράντα κιλών. Θα τους διαψεύσει μελλοντικά αλλά το σύστημα Καρόλι με τις λιμασμένες χλωμές αθλήτριες σχολιάζεται: τα κορίτσια έχουν μετατραπεί σε μικρά βαμπίρ και η παιδική γοητεία έχει εξαφανιστεί. 

Στη Μόσχα το 1980, στους Ολυμπιακούς, οι ομάδες των στρατιωτικών που έχουν σκορπίσει στις κερκίδες οι Ρώσοι της φωνάζουν «πέσε, πέσε». Λένε ότι στη Μόσχα δεν πέτυχε. Πήρε δυο μόνο χρυσά και δυο ασημένια. Αυτό που φαίνεται απίθανο για άλλους αθλητές για τη Νάντια είναι κάτω των επιδόσεών της. Η ίδια ισχυρίζεται ότι κανένας ακόμα και ο προπονητής της δεν έμαθαν ποτέ τα αληθινά της όρια. Δεν τα αποκάλυψε ποτέ.

Η ΝΑΝΤΙΑ ΕΝΗΛΙΚΙΩΝΕΤΑΙ, Η ΜΑΓΕΙΑ ΧΑΝΕΤΑΙ
«Η Νάντια έγινε 18 ξυρίζει τις μασχάλες της, φορά σουτιέν», γράφει ο Γκάρντιαν ενώ «το μικρό κοριτσάκι έγινε γυναίκα, η μαγεία χάθηκε», γράφει μια γαλλική εφημερίδα βγάζοντας την ετυμηγορία για μια αθλήτρια σε ηλικία που οι συνομήλικοί της ξεκινούν τη ζωή τους. 

Η Κομανέτσι ήταν πιο σκληρή και πιο δυνατή από όσο μπορούν να φανταστούν, έκρυψε τα τραύματά της, σήμερα θυμάται τα βράδια που μαγείρευαν γιατί μόνο τότε είχαν γκάζι, τις συλλογές από χαρτιά περιτυλίγματος, το Τσέρνομπιλ και τα ανύπαρκτα μέτρα προστασίας. Εννιά χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς της Μόσχας διαφεύγει στον Καναδά και τις ΗΠΑ. Η Νάντια είναι σήμερα 57 ετών. Ο τρόπος που σκέφτεται την εποχή, τη ζωή της δεν έχει καμία σχέση με το αφήγημα της Δύσης, είναι προφανές. Αλλά απορεί αληθινά με ένα πράγμα που τα λέει όλα: με τη μανία μας να εντοπιζόμαστε μέσω των κινητών μας, να υπάρχει το στίγμα μας όπου και αν βρεθούμε. Η Νάντια Κομανέτσι παιδί του καθεστώτος στο οποίο μέσα δε μπορούσες να αναπνεύσεις χωρίς να δίνεις λογαριασμό τρομάζει ακόμα με κάθε ηλεκτρονική συσκευή που καταγράφει τις κινήσεις ενός ανθρώπου και είναι προφανές ότι με αυτή την πραγματικότητα δε θα συμβιβαστεί ποτέ. 

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι
 
Φωτο: Wikipedia, TIMES

Φωτογραφικό υλικό






Αρθρογραφος

kulturosupa.gr
kulturosupa.gr

Γραψε το σχολιο σου

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Υπογραμμίζονται τα υποχρεωτικά πεδία *

Γραψε το σχολιο σου στο Facebook

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

τελευταιες αναρτησεις

Web Radio

ΘΕΑΤΡΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη θεατρομανία
ΣΙΝΕΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Σινεμανία
ΜΟΥΣΙΚΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Μουσικόμανία
ΤΕΧΝΗ - ΒΙΒΛΙΟ

Περισσότερα Τέχνη Βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Περισσότερη Θεσσαλονίκη


Περισσότερα Της «K» το κάγκελο

Περισσότερη Παράξενη ζωή