Η αλφαβήτα της ανθρώπινης κατάστασης ειπωμένη από τον Διάβολο (Το Αλφαβητάρι Του Διαβόλου, Άμπροουζ Μπιρς)

3529 Views
Η αλφαβήτα της ανθρώπινης κατάστασης ειπωμένη από τον Διάβολο (Το Αλφαβητάρι Του Διαβόλου, Άμπροουζ Μπιρς) Η αλφαβήτα της ανθρώπινης κατάστασης ειπωμένη από τον Διάβολο (Το Αλφαβητάρι Του Διαβόλου, Άμπροουζ Μπιρς)

Ο Άμπροουζ Μπηρς ήταν ένας άνθρωπος (για κακή του τύχη) πολυσχιδής. Συγγραφέας ιστοριών τρόμου, συγγραφέας πολεμικών ιστοριών, δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, στρατιώτης στον Αμερικανικό Εμφύλιο, αρθρογράφος, ποιητής. Αλλά ίσως αυτό για το οποίο τον θυμούνται οι περισσότεροι (ειδικά τα αγοραστικό κοινό) είναι το λεξικό που μας παρέδωσε. Κάποιος είχε πει για έναν φιλόσοφο της αρχαιότητας πώς ακόμα κι αν χαθεί απ’ τη γη όλη η ανθρώπινη γνώση, αξίζει να μείνει μονάχα η φιλοσοφία αυτή. Νομίζω πως αν ήταν να χαθεί όλη η ανθρώπινη γνώση και όλα τα ανθρώπινα βιβλία κι έπρεπε να σωθούν ελάχιστα, σ’ αυτά τα ΔΕΝ θα ‘πρεπε να είναι Το Αλφαβητάρι Του Διαβόλου γιατί είναι ο καθρέφτης ενός πλάσματος που δυσανασχετεί όταν η εικόνα του δεν έχει το κατάλληλο φίλτρο.
 
Ο Μπηρς ήταν γόνος φτωχής οικογένειας του Οχάιο. Στα δεκαπέντε δούλεψε σαν βοηθός τυπογράφου, στα δεκαεφτά πήγε σε στρατιωτική ακαδημία την οποία παράτησε, στα δεκαεννιά κατετάγη να πολεμήσει στο πλευρό των Βορείων στον Αμερικανικό Εμφύλιο. Μετά το τέλος του πολέμου έκανε πολλές δουλειές μέχρι να μετακινηθεί στο Σαν Φραντσίσκο και να ασχοληθεί με τη συγγραφή μέσω της δημοσιογραφίας. Τα άρθρα του τον καθιστούσαν περιζήτητο απόκτημα για οποιαδήποτε εφημερίδα επιθυμούσε να αυξήσει την κυκλοφορία της.

Κάπως έτσι ξεκίνησε να γεννάται Το Αλφαβητάρι Του Διαβόλου. Από στήλες (που υπέγραφε ως Τελάλης ή Φλύαρος) που συγκέντρωσε στη πάροδο τριών δεκαετιών πρώτα με τίτλο Το Λεξιλόγιο του Κυνικού και αργότερα ως η τελική έκδοση, Το Αλφαβητάρι Του Διαβόλου.
 
Αυτό το βιβλίο είναι ακριβώς αυτό που περιγράφει ο τίτλος του και τίποτα διαφορετικό. Είναι ένα αλφαβητάρι με λήμματα και περιοδική εικονογράφηση. Και είναι του Διαβόλου. Ή μήπως είναι του ανθρώπου που δε δέχεται να παριστάνει τον Άνθρωπο τον υψηλόφρονα και εξαίρετο; Άλλωστε σ’ ένα από τα λήμματα μαθαίνουμε για τον Σατανά τον ίδιο. Πώς ζήτησε καθώς έπεφτε μια χάρη, μαθαίνοντας ότι θα δημιουργηθεί ο άνθρωπος και ότι θα χρειαζόταν νόμους. «Τι λες, πανάθλιε! Εσύ, ο ορκισμένος εχθρός του … ζητάς το δικαίωμα να ορίσεις τους νόμους του;» απάντησε ο Θεός. «Συγγνώμη- αυτό που ήθελα να ζητήσω είναι να του επιτραπεί να ορίσει ο ίδιος τους νόμους του» έκανε ο Σατανάς. Κι έτσι -πιθανότατα- έγινε…
 .
.
Σ’ αυτό το βιβλίο ο Μπηρς υιοθετεί μια εξαιρετικά γοητευτική περσόνα. Γοητευτική γιατί στέκεται διαπεραστική απέναντι σε όσα έχει να καυτηριάσει αλλά δεν κάθεται βολικά απέναντι κουνώντας το δάχτυλο. Καλά, το κάνει και αυτό αλλά σίγουρα όχι με ηθικοπλαστικό καραγκιοζιλίκι. Γοητευτική γιατί είναι ευφυής σε σημείο αηδίας- ακριβώς επειδή προκύπτει από κάποιον που βλέπει τον άνθρωπο όχι ως το ψεγαδιασμένο Τέλειο αλλά ως ένα ακόμη θηλαστικό από τα πολλά που κυκλοφορούν σ’ αυτό τον κόσμο.
Παρεμπιπτόντως- άνθρωπος, ουσ. Ζώο τόσο χαμένο στον εκστατικό στοχασμό γύρω από αυτό που νομίζει ότι είναι, ώστε παραβλέπει αναπόφευκτα αυτό που έπρεπε να είναι…

Όλοι λειτουργούν βάσει του συμφέροντός τους που εδράζει έκτοτε στη τσέπη κι άλλοτε στο στομάχι τους. Οι ενδιαφερόμενοι κριτές των ηθών που κρύβονται ατσούμπαλα κιόλας μέσα μας, καταδικάζουν με συνοπτικές διαδικασίες τους αμαρτωλούς για τον απλό λόγο ότι εκείνοι μπόρεσαν κι έκαναν τις αμαρτίες που εμείς δεν τολμήσαμε. Ο άνθρωπος ως ένα ακόμα ζωντανό ζει για να τρώει και για να τρώγεται για να κλέβει και να το κλέβουν, να εξαπατά και να εξαπατάται. Αλλά ως πολιτισμένο ον έχει ραφινάρει τους τρόπους του κι όλα αυτά τα ‘χει υφαίνει σ’ ένα τόσο ταιριαστό κι ευπαρουσίαστο φόρεμα που δυσκολεύεται κανείς να αντιληφθεί την αστειότητα των υλικών.
 
Λευκό, επιθ. Μαύρο. Αλλιώς, επιρρ. Το ίδιο χάλια. Λογική, ουσ. Η τέχνη του να σκέφτεσαι και να συλλογίζεσαι σε αυστηρή συμφωνία με τους περιορισμούς της ανθρώπινης παρανόησης …
 
Ο τόνος του Μπηρς εκτός από εξαιρετικός και αβίαστα διασκεδαστικός αλλάζει νομίζω μαεστρικά, από την καταγγελία στο λεπτά φανερωμένο παράπονο και ξανά πίσω στην έκφραση που θέλει να ξυπνήσει τους κωφούς με την πιο δυνατή έκρηξη που έχει ακουστεί στη ζωή τους, μέχρι τότε. Άλλοτε, θεωρώ, μας τσιγκλάει επίτηδες και με τρόπο ιδιοφυή. Τον φαντάζομαι σχεδόν να χαμογελάει κάτω απ’ τα μουστάκια και να περιμένει την αντίδρασή μας. Μας σπρώχνει να εξεγερθούμε και να τον καπελώσουμε διακριτικά αλλά εμφανώς εκνευρισμένοι με την καθωσπρέπει ωριμότητά μας αλλά δε νομίζω κανείς μας να ήθελε τον Bierce ως αντίπαλο στην ανταλλαγή ιδεών. Τα χτυπήματά του αφήνουν καλά σημάδια.

Φυσικά από κάποιο σημείο και μετά θα αναρωτηθεί ο αναγνώστης «Κάτσε, ρε μεγάλε, δεν είναι όλα μαύρα. Θες-δε θες, δεν είναι». Όντως πρόκειται για μία εξαιρετική αποτύπωση σε ευφυέστατες περιόδους της ανθρώπινης πάθησης αλλά με πιο σκοτεινά και τραχιά χρώματα. Όντως το χιούμορ είναι μαυριδερό και ασυνήθιστης κλάσης αλλά περνάει ώρες-ώρες ένα ισοπεδωτικό μήνυμα. Αλλά δεν το διαβάζω –εγώ τουλάχιστον- ως αυτό του απόλυτου μηδενισμού μα αυτό που καθώς ξεγυμνώνει και δίνει κι από δύο καλαίσθητες, μαλακές κλωτσιές στα οπίσθια, μας καλεί να γελάσουμε με τα χάλια μας και να αφήσουμε τις αγιοσύνες και τα υψηλά για τους αγίους. Οι οποίοι είναι «Νεκροί αμαρτωλοί σε αναθεωρημένη έκδοση».
 
Σκέφτομαι πόσο χρήσιμο θα ήταν βιβλία σαν κι αυτά να συζητιούνται στο σχολείο. Σε κάποια ώρα της λογοτεχνίας ή της φιλοσοφίας ή κάπου πέρα από βαθμολογικά πλαίσια. Πόσο εποικοδομητικό θα ήταν να πάρουν τα παιδιά του Λυκείου ίσως μια γεύση απ’ το τι τους περιμένει στη ζωή. Να τους φέρει το χιούμορ και η εύγευστη βιτριόλη πιο κοντά σε όχι και τόσο βολικές παραδοχές για τη ζωή. Κι από κει να χτίσουν, να μη μείνουν εκεί. Δεν ξέρω αν ο Μπηρς θα ήθελε κανείς να μείνει στο γεννηθήκαμε άρα χάσαμε/ας ελαχιστοποιήσουμε τις απώλειές μας. Υποθέτω πώς κατά βάθος ακόμα και μέσα από την πικρία του θα φαίνεται αυτή η ανάγκη να ζήσεις όσο πιο καλά μπορείς. Αποδεχόμενος τη ζωική καταβολή και κληρονομιά σου αλλά περιφρονώντας και γελώντας μαζί της όταν έρχεται συνεχώς απρόσκλητη.
 
Ένα τέτοιο βιβλίο θα χαραμιζόταν σφόδρα στο σχολικό πλαίσιο μάλλον οπότε ας είναι. Στην τελική όποιος ψάχνει βρίσκει. Δε θα βρει μάλλον κάτι που του αρέσει, ειδικά αν θίγεται το ίδιον συμφέρον της σταθερότητας στα γνωστά αλλά θα βρει κάτι σπουδαιότερο πιστεύω. Ένα διαβολεμένο αλφαβητάρι που χαρίζει απλόχερα γέλιο γεμάτο νόημα ή λύπη ή απογοήτευση ή οργή και όλα μαζί. Τι καλύτερο;
.
Φωτο: Σχέδια του Ralph Steadman, πηγή: ralphsteadman.com + pinterest.com
 ..
Ακολουθήστε μας στα social media
       


Φωτογραφικό υλικό






Αρθρογραφος

kulturosupa.gr
kulturosupa.gr

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

τελευταιες αναρτησεις
 Ό,τι ειπώθηκε από τον Βασίλη Γάκη στην παρουσίαση του νέου ΔΣ Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης
Ό,τι ειπώθηκε από τον Βασίλη Γάκη στην παρουσίαση του νέου ΔΣ Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης
με 0 Σχόλια 427 Views

 Πολλά υποσχόμενο παρουσιάστηκε το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΜΜΘ με πρόεδρο τον κ. Γάκη. Βρεθήκαμε στη συνέντευξη τύπου και σας μεταφέρουμε όσα περιμένουμε από το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

Περισσότερα ...

Web Radio

ΘΕΑΤΡΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη θεατρομανία
ΣΙΝΕΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Σινεμανία
ΜΟΥΣΙΚΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Μουσικόμανία
ΤΕΧΝΗ - ΒΙΒΛΙΟ

Περισσότερα Τέχνη Βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Περισσότερη Θεσσαλονίκη


Περισσότερα Της «K» το κάγκελο

Περισσότερη Παράξενη ζωή