ΧΡΟΝΟΣ - ΚΡΟΝΟΣ. Η πορεία μιας μορφής.

10003 Views
ΧΡΟΝΟΣ - ΚΡΟΝΟΣ. Η πορεία μιας μορφής. ΧΡΟΝΟΣ - ΚΡΟΝΟΣ. Η πορεία μιας μορφής.

 

ΧΡΟΝΟΣ- ΚΡΟΝΟΣ.

Η πορεία μιας μορφής. Αδυσώπητε, παμφάγε, άκαρδε, απάνθρωπε, βιαστικέ, άκαιρε, ελεύθερε, γιατρέ, ελπιδοφόρε...

Αγαπητέ αναγνώστη, πόσοι οι χαρακτηρισμοί μας για το Χρόνο, πόσες οι θεωρίες, οι σκέψεις : σχεδόν όσοι και οι άνθρωποι, σχεδόν όσες και οι μέρες, τα χρόνια και οι αιώνες που πέρασαν.

Πόσες όμως οι εικονογραφήσεις του και πια η πορεία της μορφής του εικονολογικά; Και πώς θέλουμε να δώσουμε μορφή σε κάτι που εξ ορισμού, δε βλέπουμε και δεν υπάρχει, παρά μόνο νιώθουμε  και βιώνουμε. Είναι μάλλον η ανάγκη μας,τα μεγάλα μεγέθη της ζωής μας να έχουν μορφή, το φαντασιακό να εικονίζεται  για να κατανοείται και το τρομακτικό να εξευμενίζεται, για να καθησυχάζει.

Έτσι κάπως δημιουργήθηκε η εικόνα του χρόνου, που συχνά συναντάμε σε ευχητήριες κάρτες, ημερολόγια, πίνακες και διαφόρων λογιών απεικονίσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας,  λογότυπα κ.α. Αυτονόητα, η απεικόνιση του χρόνου, περιέχει ταυτόχρονα και την πορεία της δικής μας σκέψης, την μεταξύ μας πρόσμιξη καθώς και την πορεία όλης της φιλοσοφικής και καλλιτεχνικής πράξης.

Στην αρχαία τέχνη, η απεικόνιση του Χρόνου, ξεκινά με κάτι εντελώς ξένο από αυτό που σήμερα γνωρίζουμε . Ουσιαστικά ο Χρόνος εννοείται ως Καιρός και εικονίζεται με το όνομα Ευκαιρία. Η μορφή του ένα γεροδεμένος άντρας , γυμνός, που κινείται βιαστικά. Στους ώμους και στις φτέρνες έχει φτερά και προσπαθεί να ισορροπήσει μια ζυγαριά, ενώ στο κεφάλι του βρίσκεται ένα τσουλούφι έτοιμο ανά πάσα στιγμή για ν΄ αρπάξουμε την Ευ-καιρία!!

Ταυτοχρόνως υπήρχε και η ιρανικής, αρχαία, προελεύσεως αναπαράσταση του χρόνου , αντίθετα από τον Καιρό ,ονομαζόμενη ως Αιών και αντιπροσώπευε την αιώνια δημιουργική αρχή και δύναμη. Συχνά συνδεόταν με τη λατρεία του Μίθρα όπου η εικόνα είναι βλοσυρή ζωσμένη με φίδια  ή παρουσίαζε τη γνωστή ορφική θεότητα Φάνης.

Τίποτα από τα παραπάνω δε μας θυμίζει ότι σήμερα ασπαζόμαστε, γνωρίζουμε και αποδεχόμαστε ως εικόνα του χρόνου,  τη γέρικη τελευτούσα  μορφή, με εξαρτήματα δρεπανιού και τα “αδηφάγα” Κρόνια χαρακτηριστικά. Κρόνια είπα;

Εδώ βρίσκεται αγαπητέ αναγνώστη, το κλειδί της συγκεκριμένης εικονογραφίας…. Κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει τη συνάφεια (ετυμολογική και εννοιολογική) ανάμεσα στον Κρόνο, το γενάρχη των θεών και το χρόνο ως έννοια. Ο Κρόνος τρώει τα παιδιά του , όπως ακριβώς ο χρόνος «καταβροχθίζει» τις Ώρες της ανθρώπινη ζωής. Η κρονιακή τεκνοφαγία είναι μοναδικά βιωμένη από το μυθουργό-άνθρωπο , τελετή κανιβαλισμού σε επίπεδο Θεογονίας**. Ο Κρόνος είναι επίσης, που ως αρχαίος Θεός κρατούσε στα χέρια του δρεπάνι(προστάτης γεωργίας) και αποδιδόταν πάντα τρομακτικός, ηλικιωμένος  και μελαγχολικός.

Τα χρόνια πέρασαν, στριφογύρισαν, ανακατευτήκαν  και μέσα από τους Νεοπλατωνικούς, το  Μεσαίωνα, το Βυζάντιο, τους λόγιους του 4ου και 5ου αιώνα,  κυρίως την Αναγέννηση και εν τέλει τη δυτική τέχνη η υβριδική εικόνα του Χρόνου-Κρόνου, επικράτησε με όλα του τα αξεσουάρ : γεράματα, δρεπάνια, κλεψύδρες  κ.α. και κάποτε συνειδησιακά και βιωματικά συνδέθηκε και με το Θάνατο(τέλη του 15ου αιώνα). Η μορφή που γνωρίζουμε έχει καταγωγή: μισή δυτική, μισή ανατολική, μισή κλασσική, μισή μεσαιωνική και αποδίδει τόσο το αφηρημένο μεγαλείο μιας φιλοσοφικής αρχής, όσο και τη μοχθηρή αδηφαγία ενός καταστροφικού δαίμονα*.

.

Δαίμονας ή άγγελος λοιπόν ο χρόνος και δαίμονας τίνος, της ευφυΐας μας, της εφευρετικότητάς μας ή του βιωμένου συναισθήματός μας;  Όπως και αν τον ορίζει η σκέψη, το αίσθημα, η φυσική, η ναυτιλία ,η φιλοσοφία, η θεραπεία, εμείς ως όντα, εκείνος μοιάζει με τα πάντα και μας αφήνει να διαφοροποιούμε τις συγκρούσεις μας, με το αν είναι οντότητα ή όχι. Στις μετρήσεις τα έχουμε βρει. Μόνο που να, είναι οι κινήσεις του, μια ευθύγραμμες και μια κυκλικές και μπερδευόμαστε και ξεχνιόμαστε και οι ίδιοι στη φαυλότητα μας. Γιατί ο άνθρωπος έχει την ανάγκη πάντα να επαναλαμβάνει τον κύκλο της ζωής του, αυτά που γνωρίζει και αναγνωρίζει ως μια  άλλη αόρατη κρόνια αλυσίδα.
.
Αγαπητέ αναγνώστη ένα καινούργιο μέτρημα βρίσκεται ήδη μπροστά μας και σε μένα δε μου μένει, παρά να μας ευχηθώ ότι δημιουργικότερο και καλύτερο και μαζί με τις ευχές μου να σας αφιερώσω το τραγούδι του αιώνια δημιουργικού , εύστοχου και ταλαντούχου συμπατριώτη μου Μανόλη Ρασούλη, με την ευχή να βρισκόμαστε πάντα στα καλύτερά μας. ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!
.
*Έρβιν Πανόφσκι, Μελέτες Εικονολογίας, εκδόσεις ΝΕΦΕΛΗ
**Νίκος Ξένος ,Δρ Φιλοσοφίας, περιοδικό ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ& ΤΕΧΝΕΣ, τεύχος 77,σελ.40-46


Φωτογραφικό υλικό






Αρθρογραφος

kulturosupa.gr
kulturosupa.gr

Γραψε το σχολιο σου

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Υπογραμμίζονται τα υποχρεωτικά πεδία *

Γραψε το σχολιο σου στο Facebook

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

τελευταιες αναρτησεις
Κυριάκος Κατζουράκης: Τέμπλο - Οίκος Ενοχής Ή η κοινή εικονογραφική μας μοίρα | Αριάδνη Καναβάκη
Κυριάκος Κατζουράκης: Τέμπλο - Οίκος Ενοχής Ή η κοινή εικονογραφική μας μοίρα | Αριάδνη Καναβάκη
με 0 Σχόλια 699 Views

 Ο σπουδαίος  ζωγράφος και σκηνοθέτης Κυριάκος Κατζουράκης, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 77 ετών χθες Παρασκευή 22/10/2021.Γράφει η Αριάδνη Καναβάκη 


Περισσότερα ...

Web Radio

ΘΕΑΤΡΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη θεατρομανία
ΣΙΝΕΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Σινεμανία
Εφημερεύοντα Νοσοκομεία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΜΟΥΣΙΚΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Μουσικόμανία
ΤΕΧΝΗ - ΒΙΒΛΙΟ

Περισσότερα Τέχνη Βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Περισσότερη Θεσσαλονίκη


Περισσότερα Της «K» το κάγκελο

Περισσότερη Παράξενη ζωή