Ο ατομικισμός ως αιτία της κρίσης, για αυτό και η ρήση «μαζί τα φάγαμε» είναι γελοία και επικίνδυνη συνάμα. Γράφει ο Μιχάλης Σκολιανός.

1996 Views
Ο ατομικισμός ως αιτία της κρίσης, για αυτό και η ρήση «μαζί τα φάγαμε» είναι γελοία και επικίνδυνη συνάμα. Γράφει ο Μιχάλης Σκολιανός. Ο ατομικισμός ως αιτία της κρίσης, για αυτό και η ρήση «μαζί τα φάγαμε» είναι γελοία και επικίνδυνη συνάμα. Γράφει ο Μιχάλης Σκολιανός.

Ο ατομικισμός ως αιτία της κρίσης, για αυτό και η ρήση «μαζί τα φάγαμε» είναι γελοία και επικίνδυνη συνάμα.

Γράφει ο Μιχάλης Σκολιανός. 

Η αιτία της βαθύτατης και πρωτόγνωρης οικονομικής κρίσης για την μεταπολιτευτική τουλάχιστον εμπειρία της Ελλάδας είναι ηθική. Συνίσταται στη γενικευμένη, διάχυτη, διαταξική ηθική κατάπτωση αυτής της χώρας. Αν βέβαια η ηθική κατάπτωση ήταν κάτι Ιστορικά νομοτελειακό ως συνέπεια του κεφαλαιοκρατικού τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας και όχι τόσο των ιδιαίτερων παθογενειών της ελληνικής κοινωνίας, που αυτές απλώς συνιστούν επιβαρυντικό παράγοντα-για αυτό εξάλλου και η κρίση είναι διεθνής, όπως ενδεχομένως θα διατεινόταν ένας μαρξιστής-αυτή είναι μεγάλη συζήτηση που δεν μπορεί να χωρέσει στο συγκεκριμένο άρθρο.
Ανεξαρτήτως λοιπόν που οφείλεται η συνολική ηθική κατάρρευση της χώρας μπορούμε να δεχτούμε ως κοινό τόπο ότι η οικονομική χρεοκοπία της οφείλεται σε ηθικά αίτια. Με την έννοια ηθική δεν εννοούμε κάτι το μεταφυσικό, μια αφηρημένη έννοια θείων προεκτάσεων και καταβολών. Η ηθική προσδιορίζεται και νοηματοδοτείται με αμιγώς ορθολογικά και πραγματιστικά κριτήρια. Η ηθική, η απώλεια της οποίας οδήγησε στην οξεία οικονομική κρίση, συνίσταται στην απόκτηση και ανάπτυξη κοινωνικής συνείδησης. Στην απόκτηση και εμπέδωση δηλαδή του ελάχιστου αξιακού υποβάθρου που απαιτείται για τη διατήρηση κατ’ αρχήν της κοινωνικής συνοχής και έπειτα της κοινωνικής ευρυθμίας. Η υιοθέτηση, θεμελίωση και διατήρηση αυτού του ελάχιστου αξιακού συμπλέγματος συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για την απόκτηση κοινωνικής συνείδησης, αλλά και αντιστρόφως. Η ύπαρξη δηλαδή της κοινωνικής συνείδησης είναι απαραίτητη για την προστασία και αναπαραγωγή των κοινωνικών αξιών. Με άλλα λόγια οι κοινωνικές αξίες και η κοινωνική συνείδηση είναι έννοιες αλληλένδετες συνιστώντας η κάθε μία προϋπόθεση για την άλλη.
Όταν τα μέλη μιας κοινωνίας παύσουν να εμφορούνται από αυτές τις κοινωνικές αξίες και να αποκτούν και να καλλιεργούν την κοινωνική τους συνείδηση τότε η κοινωνία είναι καταδικασμένη να αποσυντεθεί στα εξ ων συνετέθη∙ διότι απλούστατα τα συστατικά της στοιχεία, δηλαδή οι άνθρωποι ως μέλη της, παύουν να συμπεριφέρονται και να ενεργούν ως αναπόσπαστο και λειτουργικό κομμάτι της και δρουν ως μεμονωμένα άτομα, ως μονάδες. Η κοινωνία καταλήγει σε αυτή την περίπτωση σαν ένα ανθρώπινο σώμα που τα μέλη του παύουν να υπακούν στις εντολές του εγκεφάλου και το καθένα από αυτά αναπτύσσει δική του αυτόνομη βούληση. Όπως καθίσταται αντιληπτό το σώμα γίνεται δυσλειτουργικό, μη βιώσιμο και στο τέλος πεθαίνει. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην κοινωνία.
Αυτό ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα από την μεταπολίτευση και μετά. Επήλθε μια αποδόμηση και ραγδαία αποσάθρωση του αξιακού μας συστήματος, με αποτέλεσμα την ηθική κατάρρευση της χώρας. Δεν υπήρξε απλώς μια βίαιη, απότομη αλλαγή του αξιακού μας ορίζοντα αλλά μια πλήρης ισοπέδωσή του. Δεν συντελέστηκε δηλαδή, μια μεταβολή ή αντικατάσταση των αξιών μας με κάποιες άλλες λιγότερο ωφέλιμες για το κοινωνικό καλό, αλλά επήλθε η πλήρης εξάλειψή τους. Οι Έλληνες πολίτες μετετράπησαν σε μονάδες και η μόνη αξία που προέκυψε από αυτή την κατάρρευση και κυριάρχησε στην μεταπολιτευτική Ελλάδα ήταν ο ασπασμός του ατομικισμού, η πίστη δηλαδή στη μη-αξία. Ο ατομικισμός είναι έννοια σύστοιχη με τον μηδενισμό. Όταν το καλό γίνεται αντιληπτό και οριοθετείται στα περιοριστικά πλαίσια του ατόμου και επιδιώκεται με οποιονδήποτε τρόπο, ακόμα και όταν είναι εις βάρος του ευρύτερου κοινωνικού καλού, εκ των πραγμάτων σηματοδοτεί την απεμπόληση οποιασδήποτε αξίας που εξ ορισμού υπάρχει για το κοινωνικό καλό. Ο ατομικισμός όμως εκτός από σύστοιχη έννοια με τον μηδενισμό συνιστά και μικρόνους αντίληψη. Ο ατομικιστής σκέφτεται και λειτουργεί κοντόφθαλμα αδυνατώντας να αντιληφθεί ότι με τις πράξεις του που ζημιώνουν άμεσα την κοινωνία και επωφελούν τον ίδιο βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα θα ζημιώσουν και τον ίδιο. Αυτό συμβαίνει διότι δεν συνειδητοποιεί ότι είναι αδύνατον να υπάρξει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα προσωπική ευημερία αν δεν υπάρχει κοινωνική. Η προσωπική ευημερία αποκτά διάρκεια και γίνεται κατάσταση για το άτομο όταν συμβαδίζει με την κοινωνική ευημερία. Αντίθετα, όταν η απόκτηση του προσωπικού-ατομικού οφέλους γίνεται εις βάρος του κοινωνικού, τότε τις συνέπειες των πράξεων τους θα τις υποστούν αργά ή γρήγορα και οι ίδιοι, γιατί δεν γίνεται, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, να υπάρχουν ευτυχισμένοι άνθρωποι σε εξαθλιωμένες κοινωνίες.
Δυστυχώς, όταν οι άνθρωποι διακατέχονται από την ατομικιστική νοοτροπία αυτό δεν το συνειδητοποιούν και επιζητούν με κάθε μέσο, αδιαφορώντας για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό στο κοινωνικό σύνολο, την ικανοποίηση των εφήμερων ατομικών τους επιδιώξεων και συμφερόντων. Αυτό έγινε κατά κόρον και διαταξικά στην Ελλάδα. Για αυτό έφθασε η διαφθορά στη χώρα μας να μπορεί να συγκριθεί μόνο με τριτοκοσμικές χώρες. Αυτή η εκτεταμένη και μακροχρόνια διαφθορά, ως αποτέλεσμα της ατομικιστικής μας αντίληψης οδήγησε με τη σειρά της στην οικονομική χρεοκοπία του ελληνικού κράτους και κατ’ ακολουθία στη σημερινή άθλια κοινωνική κατάσταση. (Τα αίτια της ατομικιστικής αντίληψης, όπως αναφέρεται και στο ξεκίνημα του άρθρου είναι μια άλλη συζήτηση και δεν είναι μέσα στις προθέσεις του συγκεκριμένου άρθρου).
Η διάχυτη όμως ατομικιστική αντίληψη δεν ισοδυναμεί και με ίσο καταμερισμό ευθυνών. Η ευθύνη του καθενός δεν κρίνεται από την νοοτροπία και τις προθέσεις του αλλά από τις πράξεις του και από το είδος και μέγεθος των πράξεων του. Η πρόθεση αποκτά κάποια σημασία μόνο εφόσον υπάρχει πράξη και λειτουργεί αναλόγως ελαφρυντικά ή επιβαρυντικά. Εκεί λοιπόν που πρέπει να εστιάσουμε και να επικεντρώσουμε την προσοχή μας για να αποδώσουμε ευθύνες ηθικές και νομικές -όπου προβλέπεται και απαιτείται- είναι οι πράξεις και το είδος τους. Και εκεί εκ των πραγμάτων αλλά και αποδεδειγμένα πλέον την ασυγκρίτως μεγαλύτερη ευθύνη φέρει η μεγαλοαστική τάξη και δη το πολιτικό σύστημα με τις όμορες κοινωνικές ομάδες.
Για αυτό και η ρήση «μαζί τα φάγαμε» είναι γελοία και επικίνδυνη συνάμα.

Φωτογραφικό υλικό





Γραψε το σχολιο σου

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Υπογραμμίζονται τα υποχρεωτικά πεδία *

Γραψε το σχολιο σου στο Facebook

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

τελευταιες αναρτησεις

ΘΕΑΤΡΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη θεατρομανία
ΣΙΝΕΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Σινεμανία
ΜΟΥΣΙΚΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Μουσικόμανία
ΤΕΧΝΗ - ΒΙΒΛΙΟ

Περισσότερα Τέχνη Βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Περισσότερη Θεσσαλονίκη

Περισσότερη Παράξενη ζωή