«Πολιτισμός και Κουλτούρα: Η σημασία τους και οι διαφορές τους». Άρθρο του Μιχάλη Σκολιανού.

1164 Views
 «Πολιτισμός και Κουλτούρα: Η σημασία τους και οι διαφορές τους». Άρθρο του Μιχάλη Σκολιανού. «Πολιτισμός και Κουλτούρα: Η σημασία τους και οι διαφορές τους». Άρθρο του Μιχάλη Σκολιανού.


Με αφορμή την ονομασία της ιστοσελίδας μας  - kulturosupa.gr- σκέφτηκα ότι είναι χρήσιμο, αλλά και γενικότερα ενδιαφέρον να γίνουν κάποιες παρατηρήσεις εννοιολογικού τύπου για τον όρο κουλτούρα και τον συσχετισμό του με τον όρο πολιτισμός.

Η έννοια κουλτούρα στην καθομιλουμένη και στην κοινή της χρήση στο γραπτό λόγο εκλαμβάνεται συνήθως ως το σύνολο των σημαντικών, πολλές φορές υψιπετών πνευματικών-καλλιτεχνικών δημιουργιών και επιτευγμάτων μιας κοινωνίας και οι άνθρωποι που ασχολούνται με αυτή ως κουλτουριάρηδες. Μάλιστα η λέξη κουλτουριάρης στις ημέρες μας τείνει να πάρει μια ειρωνική, απαξιωτική σημασία. Πολλές φορές έχουμε ακούσει όλοι μας τη φράση «αυτός είναι κουλτουριάρης» ή «το παίζει κουλτουριάρης» να λέγεται με έντονα σκωπτική, σχεδόν χλευαστική διάθεση. Ο κουλτουριάρης τείνει να θεωρηθεί από τον μέσο άνθρωπο  ως  ιδεότυπο είτε ενός ανθρώπου αιθεροβάμονος, ασυγκράτητα ονειροπόλου, σχεδόν αφελή, είτε ενός ανθρώπου που χωρίς να έχει τα κατάλληλο πνευματικό και γνωστικό υπόβαθρο υποκρίνεται τον κοινωνικό ρόλο του κουλτουριάρη. Πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η νεόκοπη εμφάνιση των επονομαζόμενων  hipsters. Υιοθέτηση δηλαδή συγκεκριμένης εξωτερικής εμφάνισης και συμπεριφοράς και από πραγματικές γνώσεις και όρεξη μάθησης αυτού που υποτίθεται ότι εκφράζουν, τίποτα.
Στην πραγματικότητα όμως τόσο ο όρος κουλτούρα όσο και ο όρος κουλτουριάρης σημαίνουν και νοηματοδοτούν κάτι διαφορετικό. Η λέξη κουλτούρα είναι αγγλικό δάνειο της λέξης culture, η οποία με τη στενή του όρου έννοια σημαίνει καλλιέργεια με τη γενικότερη όμως σημαίνει το επικρατών αξιακό σύστημα μιας κοινωνίας. Το σύνολο δηλαδή των αξιών, των συνηθειών, των πρακτικών, των ηθών και των εθιμών σύμφωνα με τα οποία υπάρχει, λειτουργεί και πορεύεται μια κοινωνία στο διηνεκές του Ιστορικού χρόνου.
Ο όρος δηλαδή κουλτούρα είναι μια αξιολογικά ουδέτερη έννοια αποτελώντας απλά μια περιγραφική και όχι ποιοτική έννοια. Κουλτούρα ήγουν διαθέτουν εκ των πραγμάτων όλες οι κοινωνίες αφού εξ ορισμού συνιστά αναπόσπαστο, συστατικό στοιχείο για την ύπαρξη μιας κοινωνίας, ανεξαρτήτως και αδιάφορα από το πόσο ανεπτυγμένη ή όχι είναι η κάθε μία στους διάφορους τομείς οικονομικό, πολιτιστικό κ.λπ. Έτσι ακόμα και αν μια χώρα  θεωρηθεί ότι έχει ελάχιστη συνεισφορά στο πεδίο των γραμμάτων και των τεχνών είναι a priori δεδομένο ότι διαθέτει τη δική της κουλτούρα. Αντιστοίχως, διαφορετική είναι και η σημασία της λέξης κουλτουριάρης. Ο κουλτουριάρης κυριολεκτικά δεν είναι απαραίτητα ο άνθρωπος που καταγίνεται με τη διανόηση αλλά αυτός που ενστερνίζεται και εκφράζει το υπάρχον, κρατούν αξιακό σύμπλεγμα της κοινωνίας του. Αντιθέτως, αυτοί που δεν εκφράζονται από τις κρατούσες κοινωνικές αξίες και δημιουργούν ένα δικό τους τρόπο ζωής με τις δικές του αξίες, παράπλευρο του κρατούντος κοινωνικού αξιακού συστήματος συνθέτουν αυτομάτως ένα νέο είδος κουλτούρας το οποίο ενυπάρχει παράλληλα και υπό της  κρατούσας κουλτούρας στην κοινωνία. Αυτά τα αξιακά συστήματα τα οποία βρίσκονται στο περιθώριο όσον αφορά την αποδοχή και τη διάδοσή τους σε σχέση με την κουλτούρα αποτελούν υπο-κουλτούρες. Για αυτό και ο όρος υποκουλτούρα, αν και στην κοινή του χρήση σημαίνει κάτι το πνευματικά ευτελές και υποανάπτυκτο, είναι και αυτός περιγραφικός, δηλωτικός μιας κατάστασης, και όχι αξιολογικός εκφράζοντας κάτι αρνητικό. Για την ακρίβεια πολλά  καλλιτεχνικά ρεύματα ξεκίνησαν ως υποκουλτούρες, όπως π.χ. των μπιτ και ο υπερρεαλισμός και σήμερα θεωρούνται μεγάλης αξίας και σπουδαιότητας.
Αντιθέτως, ο όρος που έχει αξιολογική σημασία και είναι δηλωτικός της αξίας ή απαξίας των υλικών και πνευματικών δημιουργιών και επιτευγμάτων μιας κοινωνίας είναι ο πολιτισμός- ο αγγλικός όρος είναι civilization. Υπάρχουν κοινωνίες με υψηλό πολιτισμό και άλλες με λιγότερο υψηλό, άλλες που είναι προηγμένες σε κάποιους τομείς του πολιτισμού και υστερούν σε άλλους. Για αυτό όταν μια κοινωνία στερείται πολιτισμού συγκριτικά τουλάχιστον με άλλες κοινωνίες την χαρακτηρίζουμε ως πολιτιστικά υποανάπτυκη ή ως ακόμα και ως  απολίτιστη. Αναλόγως οι αρχαίοι Έλληνες  χαρακτήριζαν όσους ήταν απολίτιστους- και τους  θεωρούσαν όλους εκτός των Ελλήνων- ως βαρβάρους. Είναι γνωστή η ρήση πας μη Έλλην βάρβαρος. Όσον αφορά με ποια κριτήρια γίνεται η αξιολόγηση του πολιτιστικού επιπέδου των κοινωνιών αυτή είναι μια άλλη μεγάλη συζήτηση.
Έτσι ο όρος κουλτούρα περιγράφει το σύνολο των αξιών μιας κοινωνίας, το modus vivendi της, παραμένοντας ουδέτερος ως προς την αξιολόγηση αυτών των αξιών ενώ αντιθέτως ο πολιτισμός συνιστά ακριβώς την κρίση και την αξιολογική τοποθέτηση και ιεράρχηση αυτών΄.

Φωτογραφικό υλικό





Αρθρογραφος

Σκολιανός Μιχάλης
Σκολιανός Μιχάλης
Απόφοιτος Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ. Κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στην Ιστορία, Φιλοσοφία και Κοινωνιολογία του Δικαίου. Διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ. στην Κοινωνιολογία του Δικαίου. e-mail επικοινωνίας: mihalisskolianos@hotmail.com Κάθε 2 & 22 του μηνός στοKulturosupa.gr.

Γραψε το σχολιο σου

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Υπογραμμίζονται τα υποχρεωτικά πεδία *

Γραψε το σχολιο σου στο Facebook

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

τελευταιες αναρτησεις
Τηλε-Θέατρο: Επίκαιρο, αλλά άνευρο το «Γλέντι στον καιρό της πανούκλας»… Είδαμε & Σχολιάζουμε.
Τηλε-Θέατρο: Επίκαιρο, αλλά άνευρο το «Γλέντι στον καιρό της πανούκλας»… Είδαμε & Σχολιάζουμε.
με 0 Σχόλια 903 Views
Μία επίκαιρη παράσταση, η οποία ωστόσο δεν καταφέρνει να παρουσιάσει με προσιτό τρόπο το διαχρονικό κείμενο του Πούσκιν, δημιουργώντας ένα συγχέον αποτέλεσμα. Είδε από τον καναπέ του και σχολιάζει ο Γιώργος Μπαστουνάς.
Περισσότερα ...

Web Radio

ΘΕΑΤΡΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη θεατρομανία
ΣΙΝΕΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Σινεμανία
ΜΟΥΣΙΚΟΜΑΝΙΑ

Περισσότερη Μουσικόμανία
ΤΕΧΝΗ - ΒΙΒΛΙΟ

Περισσότερα Τέχνη Βιβλίο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Περισσότερη Θεσσαλονίκη


Περισσότερα Της «K» το κάγκελο

Περισσότερη Παράξενη ζωή